Dlaczego choroba otyłościowa nie wynika z braku silnej woli?

Czym jest choroba otyłościowa?

WHO opisuje otyłość jako przewlekłą chorobę z tendencją do nawrotów. W jej rozwoju współdziałają m.in. geny, mechanizmy regulacji apetytu, zachowania żywieniowe i otoczenie. Nie da się więc wyjaśnić jej jednym stwierdzeniem o motywacji. [WHO]

Bilans energetyczny ma znaczenie: długotrwałe dostarczanie większej ilości energii, niż organizm zużywa, sprzyja gromadzeniu tkanki tłuszczowej. To jednak opis mechanizmu, a nie pełne wyjaśnienie, dlaczego u konkretnej osoby dochodzi do takiej sytuacji. [WHO]

Dlaczego trudno utrzymać niższą masę ciała?

Podczas redukcji masy ciała zmniejsza się wydatek energetyczny, a organizm o niższej masie potrzebuje mniej energii. Zmiany hormonalne również mogą utrudniać utrzymanie efektów. Trudności po schudnięciu nie muszą więc oznaczać, że ktoś przestał się starać. [NIDDK]

Dlatego warto od początku myśleć także o utrzymaniu zmian: wybierać sposób odżywiania możliwy do kontynuowania, dopasować aktywność do możliwości i korzystać ze wsparcia. Powrót do wcześniejszych nawyków to sygnał, by przyjrzeć się planowi i przeszkodom, a nie powód do rezygnacji z pomocy. [NIDDK]

Przyczyny otyłości: sen, geny, leki i otoczenie

Na masę ciała wpływa więcej niż zawartość talerza. W rozmowie ze specjalistą warto uwzględnić:

• Sen. Jego niedobór może nasilać głód i sprzyjać spożywaniu większej ilości energii.
• Otoczenie. Dostępność i cena produktów, możliwość zjedzenia posiłku w pracy czy bezpieczne miejsce do ruchu mogą ułatwiać lub utrudniać zmianę.
• Geny. Wpływają m.in. na apetyt i sposób magazynowania tkanki tłuszczowej.
• Zdrowie i leki. Niektóre choroby i stosowane preparaty mogą sprzyjać przyrostowi masy ciała. Znaczenie mogą mieć też przewlekły stres i zaburzenia odżywiania.

To przykłady czynników wymagających indywidualnej oceny, nie lista przyczyn, które występują u każdego. Jeśli podejrzewasz wpływ leku, omów to z lekarzem; nie odstawiaj go samodzielnie. [NIDDK]

Jak wygląda leczenie choroby otyłościowej?

Pomoc może obejmować zmianę żywienia i aktywności, wsparcie psychologiczne, a u osób spełniających wskazania — farmakoterapię lub leczenie chirurgiczne. Dobór postępowania należy do odpowiednich specjalistów i zależy od stanu zdrowia oraz potrzeb pacjenta. Dietetyk może wspierać zmianę nawyków, ale nie zastępuje lekarza prowadzącego leczenie. [NHS]

Warto zgłosić się do lekarza szczególnie wtedy, gdy chorobie otyłościowej towarzyszą np. nadciśnienie, cukrzyca, zaburzenia lipidowe, bezdech senny albo podejrzenie zaburzeń odżywiania. Nie trzeba czekać na kolejną nieudaną dietę. [NHS]

U dzieci i młodzieży ocenę masy ciała odnosi się do wieku i rozwoju. Nie należy przenosić na nich progów BMI ani planów odchudzania przeznaczonych dla dorosłych. Potrzebna jest opieka dostosowana do wieku. [WHO]

Od czego zacząć współpracę z dietetykiem?

Zacznij od jednej konkretnej zmiany, którą możesz powtarzać, i ustal, jakiego wsparcia potrzebujesz. Realistyczne cele oraz pomoc bliskich lub specjalisty ułatwiają pracę nad nawykami. [NIDDK]

Na konsultację w CANE możesz przygotować opis zwykłego dnia: kiedy jesz, kiedy pojawia się największy głód i co utrudnia realizację planu. Warto też zebrać informacje o dotychczasowych próbach, rozpoznanych chorobach i przyjmowanych lekach. Taka rozmowa pozwala szukać rozwiązań pasujących do Twojego życia.